ธูปเทียนในงานศพ จุดกี่ดอก ความหมาย และวิธีปฏิบัติที่ถูกต้อง

หลายคนที่ไปร่วมงานสวดพระอภิธรรมหรือเตรียมตัวเป็นเจ้าภาพมีคำถามว่าจุดธูปไหว้ศพกี่ดอกจึงถูกต้อง เทียนที่ใช้ในพิธีมีความหมายอย่างไร และทำไมผู้ใหญ่มักกำชับว่าห้ามให้ธูปที่จุดไว้หน้าโลงดับระหว่างงาน บทความนี้รวบรวมความเชื่อและธรรมเนียมเรื่องธูปเทียนในงานศพไทยไว้ในที่เดียว พร้อมแยกให้เห็นชัดว่าส่วนไหนเป็นความเชื่อที่สืบต่อกันมา และส่วนไหนมีเหตุผลเชิงปฏิบัติรองรับ

พวงหรีดดอกไม้สดพวงหรีดพระนคร วัดพระแก้ว ราชดำเนิน4,000 บ5,500 บสั่งผ่าน LINE

พวงหรีดดอกไม้สดพวงหรีดหนองจอก มีนบุรี ชานเมืองตะวันออก4,000 บ5,500 บสั่งผ่าน LINE

พวงหรีดดอกไม้สดพวงหรีดบางรัก สีลม สุรวงศ์4,000 บ5,500 บสั่งผ่าน LINE

พวงหรีดดอกไม้สดพวงหรีดบางเขน หลักสี่ วิภาวดี4,000 บ5,500 บสั่งผ่าน LINE

สั่งผ่าน LINE ได้เลยโทร 082-919-9481

ธูปเทียนในงานศพคืออะไร มีไว้เพื่ออะไร

ธูปเทียนในงานศพคือเครื่องสักการะที่ใช้แสดงความเคารพสองลักษณะคู่กัน คือบูชาพระรัตนตรัยก่อนเริ่มพิธีสวด และแสดงความอาลัยต่อผู้วายชนม์ที่หน้าโลงหรือหน้ารูปถ่าย ธูปให้ควันที่ความเชื่อไทยถือเป็นสื่อนำความเคารพไปถึงสิ่งที่ไหว้ ส่วนเทียนให้แสงสว่างเชิงสัญลักษณ์ที่สื่อถึงการนำทางหรือปัญญา

ในพิธีสวดพระอภิธรรมที่จัดกันทั่วไปในกรุงเทพฯ ธูปเทียนมักปรากฏอยู่สองจุด คือที่โต๊ะหมู่บูชาด้านหน้าซึ่งประธานในพิธีจุดก่อนพระสงฆ์เริ่มสวด และที่หน้าโลงศพหรือหน้ารูปถ่ายซึ่งเปิดให้แขกที่มาร่วมงานจุดไหว้ได้ตามความสะดวก ทั้งสองจุดมีความหมายต่างกันเล็กน้อยแต่ใช้หลักการเดียวกันคือแสดงความเคารพด้วยใจที่สงบ อ่านลำดับพิธีสวดพระอภิธรรมแบบละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สวดอภิธรรมกี่คืน

ไหว้ศพจุดธูปกี่ดอก ต่างจากไหว้พระกี่ดอกอย่างไร

ความเชื่อไทยที่สืบต่อกันมานิยมจุดธูปไหว้ศพหรือดวงวิญญาณเพียง 1 ดอก ต่างจากการไหว้พระหรือบูชาพระรัตนตรัยที่นิยมจุด 3 ดอกเพื่อหมายถึงพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ส่วนการไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั่วไปอย่างศาลพระภูมิมักใช้ 5 ดอก ความแตกต่างของจำนวนจึงสะท้อนว่าไหว้ใคร ไม่ใช่กฎที่ใช้แทนกันได้ทุกโอกาส

หากไปร่วมงานและเจ้าภาพเปิดให้จุดธูปไหว้ศพที่หน้าโลงหรือหน้ารูปถ่ายได้ด้วยตนเอง การจุด 1 ดอกถือว่าเพียงพอและถูกธรรมเนียมแล้ว ไม่จำเป็นต้องจุดมากกว่านั้น และไม่ควรนำธูปที่ใช้ไหว้พระมาปนกับธูปที่เตรียมไว้สำหรับไหว้ศพในกระถางเดียวกัน เพื่อไม่ให้ความหมายของการไหว้แต่ละจุดสับสนกัน

เทียนที่ใช้ในพิธีสวดพระอภิธรรมใช้กี่เล่ม มีความหมายอย่างไร

เทียนที่ใช้ในพิธีสวดพระอภิธรรมมักมาเป็นชุดกับธูปที่เรียกว่า "เครื่องทองน้อย" คือธูป 1 ดอกคู่กับเทียน 1 เล่ม ซึ่งประธานในพิธีจุดเพื่อบูชาพระรัตนตรัยก่อนพระสงฆ์เริ่มสวดแต่ละคืน แยกจากเทียนไฟฟ้าหรือเทียนประดับที่บางศาลาใช้เพื่อความสว่างเพิ่มเติมเท่านั้น

เจ้าภาพไม่ต้องเตรียมเครื่องทองน้อยเอง เพราะทางวัดหรือศาลาส่วนใหญ่จัดชุดนี้ไว้ให้พร้อมเป็นมาตรฐานของพิธีอยู่แล้ว สิ่งที่เจ้าภาพควรทำคือสอบถามล่วงหน้าว่าใครจะเป็นผู้จุดในแต่ละคืน เพื่อเตรียมตัวแทนครอบครัวหรือผู้ใหญ่ที่เหมาะสมไว้ทำหน้าที่นี้ อ่านรายละเอียดหน้าที่อื่น ๆ ที่เจ้าภาพต้องเตรียมเพิ่มเติมได้ที่ เจ้าภาพร่วมงานศพ

ทำไมความเชื่อไทยห้ามให้ธูปที่จุดไว้หน้าโลงดับ

ความเชื่อไทยหลายพื้นที่ถือว่าธูปที่จุดไว้หน้าโลงศพไม่ควรดับระหว่างคืนสวด เพราะเชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ของแสงสว่างที่คอยนำทางดวงวิญญาณ หากธูปดับกลางคันจึงถือเป็นลางไม่ดีตามความเชื่อ ครอบครัวหรือญาติที่เฝ้างานมักผลัดกันดูแลจุดธูปต่อให้มีควันไม่ขาดตลอดคืน โดยเฉพาะในงานที่ตั้งสวดหลายคืนต่อเนื่อง

หากมองในเชิงเหตุผลเชิงปฏิบัติ ธูปหนึ่งดอกโดยทั่วไปไหม้ได้ไม่เกินราว 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงเท่านั้น การที่ธูปดับไปตามธรรมชาติจึงเป็นเรื่องปกติที่ต้องมีคนคอยจุดต่อเป็นระยะอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเชื่อเรื่องลางหรือไม่ การเตรียมธูปสำรองและมอบหมายคนดูแลเรื่องนี้ไว้ล่วงหน้าจึงเป็นการจัดการที่รอบคอบสำหรับงานที่ตั้งสวดหลายคืน

ต้องเตรียมธูปเทียนไปงานศพเองไหม หรือทางวัดจัดให้

โดยทั่วไปไม่ต้องเตรียมธูปเทียนไปงานศพเอง เพราะทั้งเครื่องทองน้อยสำหรับประธานพิธีและธูปเทียนสำหรับแขกไหว้ที่หน้าโลงมักมีเจ้าภาพหรือทางวัดจัดเตรียมไว้พร้อมแล้วเช่นเดียวกับขันน้ำและของใช้อื่น ๆ ในพิธี แขกที่มาร่วมงานเพียงไปถึงแล้วจุดไหว้ตามจุดที่จัดไว้ให้ก็เพียงพอ

สิ่งที่ควรเตรียมไปเองแทนคือความสำรวมในการแต่งกายและกิริยา ส่วนพวงหรีดหรือซองร่วมทำบุญเป็นสิ่งที่นิยมนำไปต่างหาก ไม่เกี่ยวกับธูปเทียนที่จัดไว้ในพิธี ดูรายละเอียดการเตรียมตัวไปร่วมพิธีรดน้ำศพซึ่งใช้หลักการไม่ต้องเตรียมของเองคล้ายกันได้ที่ รดน้ำศพ

จุดธูปไหว้ศพอย่างไรให้ถูกขั้นตอน

ขั้นตอนที่นิยมปฏิบัติคือยืนหรือนั่งหน้าโลงหรือรูปถ่ายผู้วายชนม์ด้วยอาการสำรวม จุดธูป 1 ดอกจากเทียนหรือไฟที่จัดไว้ ยกธูปขึ้นไหว้ระดับหน้าอกพร้อมนึกถึงความดีของผู้วายชนม์ครู่หนึ่ง แล้วนำไปปักในกระถางธูปที่เตรียมไว้โดยไม่ต้องรีบดับธูปเอง ปล่อยให้มันไหม้ต่อไปตามปกติ

ไม่ควรใช้ธูปที่ดับแล้วมาจุดซ้ำด้วยการเป่าให้ไฟติดจากปากโดยตรงตามความเชื่อเรื่องความสะอาดและมารยาท ควรจุดจากเปลวไฟหรือเทียนที่จัดไว้เสมอ หากไม่มั่นใจขั้นตอนสามารถสังเกตจากแขกคนอื่นที่ไหว้ก่อน หรือสอบถามเจ้าหน้าที่ของวัดที่ดูแลศาลาได้ตลอดงาน

จำนวนธูปแต่ละแบบใช้ไหว้โอกาสไหนบ้าง

ความเชื่อไทยกำหนดจำนวนธูปที่ต่างกันตามสิ่งที่ไหว้ ตั้งแต่ 1 ดอกสำหรับไหว้ศพหรือผีบ้านผีเรือน ไปจนถึง 21 ดอกสำหรับไหว้พระคุณพ่อ โดยมีจำนวน 13 และ 18 ดอกที่ความเชื่อไม่นิยมใช้เพราะถือว่าเป็นเลขไม่เป็นมงคล การรู้ความหมายของแต่ละจำนวนช่วยให้เลือกใช้ได้ถูกต้องตามโอกาส ไม่ปนกันระหว่างงานศพกับงานมงคลอื่น

ตารางนี้เป็นความเชื่อที่สืบต่อกันมาในสังคมไทย ไม่ใช่ข้อบังคับทางศาสนาที่ตายตัว หากไปร่วมงานศพแล้วไม่แน่ใจจำนวนที่ถูกต้อง การจุด 1 ดอกตามธรรมเนียมไหว้ศพทั่วไปถือว่าปลอดภัยและเหมาะสมที่สุด

ต่างประเทศมีธรรมเนียมจุดธูปเทียนไว้อาลัยอย่างไร

ธรรมเนียมใช้ธูปแสดงความเคารพในงานศพไม่ได้มีเฉพาะในไทย หลายประเทศในเอเชียตะวันออกก็ใช้ธูปเป็นเครื่องสักการะในพิธีศพเช่นกัน เพียงแต่รูปแบบและจำนวนครั้งที่ถวายต่างจากธรรมเนียมไทย

ตามข้อมูลบนWikipedia เรื่อง Japanese funeral พิธีศพแบบญี่ปุ่นมีขั้นตอนถวายธูปที่เรียกว่าโชโค (shoko) โดยสมาชิกครอบครัวจะถวายธูปที่กระถางหน้าศพคนละ 3 ครั้งทั้งในคืนเฝ้าศพและพิธีฌาปนกิจ ส่วนแขกที่มาร่วมงานจะถวายแบบเดียวกันที่จุดแยกด้านหลังที่นั่งของครอบครัว ต่างจากธรรมเนียมไทยที่นิยมจุดธูปไหว้ศพเพียงครั้งเดียวต่อคน สะท้อนว่าแต่ละวัฒนธรรมมีรายละเอียดจำนวนครั้งที่ต่างกัน แม้หลักการใช้ธูปแสดงความเคารพจะคล้ายคลึงกัน ส่วนธูปแบบจีนที่ใช้ในพิธีศพตามความเชื่อพื้นบ้านมักเป็นแท่งที่หนากว่าธูปไหว้ทั่วไปตามที่ระบุไว้บนWikipedia เรื่อง Joss stick

เตรียมพวงหรีดไปร่วมงานพร้อมกับความเข้าใจเรื่องธูปเทียนที่ถูกต้องได้ที่ พวงหรีดราคา หรืออ่านลำดับพิธีงานศพแบบละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สวดอภิธรรมกี่คืน

ตรวจสอบข้อมูลโดยทีมงาน Bangkok Wreath · จัดพวงหรีดส่งวัดในกรุงเทพฯ มากกว่า 1,000 งาน · อัปเดตล่าสุด กันยายน 2569

คำถามที่พบบ่อย